X
تبلیغات
شرکت تعاونی دامداران صنعتی و نیمه صنعتی - وضعیت دامداری استان اردبیل

شرکت تعاونی دامداران صنعتی و نیمه صنعتی

گسترش دامپروری صنعتی در اردبیل

وضعیت دامداری استان اردبیل

بسم الله الرحمن الرحيم

مقدمه:

استان اردبیل بنا به نظرکارشناسان دارای منابع غنی و چشمگیری جهت گسترش کشاورزی ودامپروری است وبا بهره برداری از تمامی استعدادهای بالقوه موجود میتوان محصولات کشاورزی ودامی بیشتری تولید نمود.

نگاهی اجمالی به ویژگیهای طبیعی استان به خوبی نشان میدهد که زیربخش اموردام توانائی لازم را درتامین مواد پروتئینی (فرآورده های دامی ازقبیل گوشت قرمز، مواد لبنی ، گوشت سفید، تخم مرغ ، عسل وغیره) و پاسخگوئی به مسائلی همچون اشتغال ، رفاه اقتصادی ، اجتماعی ، رشد اقتصادی را دارا می باشد ودرصورت بهره برداری اصولی ازامکانات طبیعی ونیروی انسانی موجودقادراست حداکثربهره وری و در نهایت افزایش مشاغل وفعالیتهای مولد را بوجودآورد وبدین ترتیب وابستگی اقتصادی و تکنولوژیکی را به حداقل رسانده و امنیت غذایی (مواد پروتئینی ) مردم را تامین نماید.

استان اردبیل درزمینه رشد دامپروری وپرورش طیور ازاستانهای موفق بوده و جزء قطب های دامپروری کشورمحسوب می گرددو پرورش دام دراین استان ازقدیم الایام مرسوم بوده است و درحال حاضر نیز شغل اکثراهالی درروستاها و مناطق عشایرنشین دامپروری بوده و با توجه به سیاستهای معاونت اموردام این شیوه سنتی درمرحله تبدیل به حالت صنعتی می باشدودراین زمینه موفقیت های چشمگیری حاصل شده است.

نگاهی به آمار وضعیت تولید فرآورده های دامی استان درطی سالهای 1375-1385 نشان میدهد که درطی این دوران میزان تولید گوشت قرمزاز35310تن به40220تن درسال 85 رسیده تولیدشیراز297689تن به402605 تن وگوشت مرغ از7471تن به 19139تن که نشان دهنده نمونه بارزی ازاین موفقیت ها می باشد.

وضعيت موجود:

استان اردبیل دارای 6 میلیون واحد دامی می باشد . تعداد گاو اصیل 26304 راس ، گاو دورگ113833 راس ، گاو بومی 265977 راس ، گاومیش 141143 راس ( این استان جزو استانهای گاومیش خیز کشور می باشد ) تعداد گوسفند و بره 2460465 راس ( که غالبا" نژاد مغانی و همچنین آمیخته های با قزل می باشد و اکثرا" توسط عشایر ایل سوون پرورش داده می شوند و بعنوان نژاد گوشتی شناخته می شود ) و بز و بزغاله 274548 راس و شتر 356 نفر ( از دیر باز دشت مغان منطقه پرورش شتر بوده که شتر دوکوهانه یکی از سرمایه های ژنتیکی منطقه می باشد )  و تک سمیان 87700 سر می باشد .

            تعداد طیور بومی 1747920  قطعه و سایر ماکیان 659812 قطعه و تعداد کندوهای مدرن 151032 کلنی و بومی  4627  کلنی  است و زنبورداران این استان مهاجر و عسل تولیدی بنام عسل سبلان از شهرت خاصی در ایران و جهان برخوردار می باشد . تعداد زنبور داران 2762 و تعداد شاغلین در این بخش 3748 نفر است.

این استان با تولید گوشت قرمزبه میزان 40378تن ، شیرخام به میزان 408214تن وعسل به میزان 4668تن دارای مازاد برمصرف سرانه و ازنظرتولید گوشت مرغ وتخم مرغ با توجه به سرمایه گذاری انجام یافته مبنی برفعالیت بیش از 246واحدمرغداری گوشتی باظرفیتی بالغ بر3.6میلیون قطعه جوجه ریزی درهردوره می تواند تولیدسربه سربا مصرف سرانه داشته باشد. میزان تولید گوشت مرغ 21978تن و میزان تولید تخم مرغ 6996تن می باشد.

این استان به نام سرزمین شیروعسل معروف بوده و ازلحاظ تولید عسل دارای رتبه 4کشوری وازنظرمیانگین تولید عسل کندوهای مدرن دارای رتبه یک کشوری می باشد.

معاونت اموردام ضمن شناسائی وضعیت موجود دامپروری استان براساس شرایط و پتانسیلهای استان برنامه ریزیهای مفیدوموثری را بعمل آورده و درراستای سیاست های وزارت جهادکشاورزی مبنی برتغییرشیوه دامداری سنتی به سمت دامداری صنعتی نسبت به صدورانواع پروانه های دامداری ومرغداری مبادرت نموده است.

در این استان تعداد246 واحد مرغداری  گوشتی به ظرفیت 3695100  قطعه در هر دوره جوجه ریزی و 26 واحد  مرغداری تخمگذار به ظرفیت 626380  قطعه و18 واحد مرغداری مادر گوشتی به ظرفیت 568158 قطعه  و 5 واحد کارخانه جوجه کشی به ظرفیت 3735175  قطعه در هر دوره جوجه دهی و تعداد 73  واحد گاوداری شیری به ظرفیت 16864 راس دام و تعداد 348  واحد پرواربندی گوساله به ظرفیت 52464 راس و تعداد 75 واحد پرواربندی بره به ظرفیت  32030 راس و 14واحد مرکزجمع آوری شیر به ظرفیت 45.5 تن در روز فعالیت دارند .

     در سطح استان تعداد 50 تشکل دام و طیور به شرح 35 شرکت تعاونی دامداران و 5 شرکت تعاونی زنبورداران و 6 شرکت تعاونی مرغداران ، یک اتحادیه دامداران ، یک اتحادیه مرغداران ، یک اتحادیه شرکتهای تعاونی تحت پوشش اداره کل تعاون و یک اتحادیه شرکتهای تعاونی عشایری جهت ارائه خدمات به تولید کنندگان در حال فعالیت می باشند . از کارخانه ها و صنایع وابسته به دام و طیور می توان به کشتارگاه دام صنعتی دام اردبیل به ظرفیت کشتار 4000 راس دام سبک و 250 راس دام سنگین در روز، مجتمع های دامپروری و کشت و صنعت مغان و پارس ، ایستگاه پرورش و اصلاح نژاد گوسفند مغانی جعفرآباد ، کارخانه خوراک دام آذرکولش و سامیان ، کارخانه چرم مغان ، کارخانه بسته بندی عسل ، کارخانه موم عاج کنی ، کارگاههای پنیر سازی ، کشتارگاه طیور پرکن اردبیل ، کارخانه شیر خشک شرکت کشت و صنعت مغان  و ... اشاره نمود .

اهداف كيفي:

1-      افزایش تولید محصولات دامی در جهت تامین پروتئین حیوانی (سرانه عرضه 29گرم درروز)

2-      افزایش کیفیت استاندارد محصولات دامی وتوسعه صادرات

3-      افزایش بهره وری راندمان درفرآیند محصولات دامی

4-      کاهش ضایعات درفرآیند تولید و فرآوری محصولات دامی

5-      ساماندهی نظام بهره برداری وتولید دام

6-      توسعه فعالیتهای مطالعاتی زیربخش

7-      تقویت وتوسعه صنایع وخدمات مرتبط با تولیدات و فرآورده های دامی

8-      تقویت وتوسعه مشارکت تشکلهای غیردولتی درفعالیتهای زیربخش دام وطیور

9-      حفظ ، بهبود و اصلاح ژنتیکی دامی

10-   هدفمند نمودن حمایتها وارتقاء فرهنگ مصرف فرآورده های دامی

 

 -1 عوامل داخلي :       

الف - نقاط قوت:

1-      .اجرای طرحها و پروژه های مختلف درطی برنامه های مختلف توسعه استان .

2-      سرمایه گذاری وایجاد صنایع تبدیلی شیروگوشت در بخش های خصوصی ودولتی نظیرکارخانجات صنایع تبدیلی وکشتارگاههای صنعتی وکارخانجات فرآوری گوشت ومراکزجمع آوری شیروصنایع مربوط به بسته بندی عسل وفرآورده های آن

3-      اجرای سیاست های حمایتی از تشکل های تولیدی دامداران ومرغداران وزنبورداران و واگذاری تدریجی امورات قابل واگذاری به این تشکل ها

4-      رشد روزافزون جمعیت انسانی وافزایش میزان مصرف موادپروتئینی وافزایش میزان تقاضا برای این مواد ونهایتا" ایجادبازارمصرف وجذب تولیدات دامی

5-      انجام طرحها و پروژه ها با همکاری تولیدکنندگان

6-      افزایش اعتبارات وتسهیلات بانکی مخصوصا" پس از استان شدن اردبیل

7-      وجودنیروی کارمتخصص وفارغ التحصیلان بخش دامپروری واستفاده از نیروی کارودانش فنی دربخش تولید

8-      برگزاری دوره های آموزشی وترویجی ، جشنواره های دامی و بازدید بین استانی

9-      ترویج همگانی بیمه دام ، طیوروزنبورعسل

10-   معرفی امکانات بالقوه وبالفعل استان به دستگاههای اجرائی درزمینه تولید مواد پروتئینی ودستگاههای ذیربط

11-   همکاری با مراکزآموزشی وترویجی وتحقیقاتی درزمینه های مختلف

12-   برگزاری سمینارها، گردهمائی ها و دوره های توجیهی

13-   مناسب بودن شرایط اقلیمی جهت پویایی فعالیت پرورشی وتولیدی زنبورعسل درمنطقه

14-   تنوع گیاهان مرتعی ، وسعت جنگلها و مراتع وباغات

15-   تولید انواع مختلف عسل با توجه به تنوع گیاهی موجوددرمنطقه

16-   اجرای طرح تولید ملکه زنبورعسل جهت بهبود وضعیت صنعت زنبوردار

ب- نقاط ضعف: 

1-      پائین بودن سواد فنی اغلب تولیدکنندگان

2-      کافی نبودن توان تدارکاتی نمایندگی پشتیبانی اموردام درتنظیم بازارعلوفه ومواد پروتئینی

3-      کافی نبودن اعتبارات به منظورتامین نقدینگی تولیدکنندگان فرآورده های دامی

4-      عدم شکل گیری شبکه استاندارد جمع آوری وحمل شیرخام

5-      عدم توسعه صنایع تبدیلی وفرآوری محصولات خام دام وطیور که باعث گردیده تولیدات به شکل خام از استان خارج و ارزش افزوده بسیاربالای آن نصیب استانهای توسعه یافته شود.

6-      عدم تولید علوفه موردنیاز توسط تولیدکنندگان شیروگوشت قرمزووابسته بودن آنان به بازار

7-      استراتژیک نبودن تولیدعلوفه برای جهادکشاورزی وکافی نبودن ارائه خدمات به تولیدکنندگان علوفه درمقایسه با سایرمحصولات کشاورزی وکاهش تولید آن دراستان

8-      فقدان یک الگوی مشخص درزمینه توسعه اموردام وجایگاه قانونی دستگاههای مرتبط

9-      ضعف قانون گذاری به خصوص درمورد نظام زنبورداری و کنترل کیفی فرآورده های زنبورعسل مخصوصا"عسل

10-   نبودن فرهنگ تعاون دربین تولیدکنندگان که موجب عدم شکل گیری و رکود تعاونیها واتحادیه های دامداران ومرغداران وزنبورداران استان گردیده است. لذا تولیدکنندگان قادربه سیاست گذاری ، بازاریابی وامکان یابی برای خود نمی باشند.

11-   استحصال بخش عمده ای از تولیدات دام وطیورباپرورش دام به شیوه سنتی

12-   نبودالگوی استاندارد برای تعیین کیفیت اکثر محصولات تولیدی بخصوص عسل وگوشت مرغ

13-   نبود تحقیقات پایه وکاربردی منطبق براساس نیازواحدهای تولیدی

14-   عدم آشنایی  تولیدکنندگان ازسیاستهای کلان دولت

15-   نبود یک سیستم نظارتی وارزشیابی عملکرد طرحها و پروژه ها و واحدهای تولیدی در بخش دام وطیور

16-   کمبود امنیت سرمایه گذاری در زیربخش دام وطیور به علت عدم ثبات قیمتها

17-   عدم حمایت کافی دولت دربخشهای ارائه (آموزشی ترویجی مناسب وهمه گیر، ارائه کمکهای مالی وفنی ، خرید تضمینی محصول و ...)

18-   بالابودن قیمت نهاده های دامی و پائین بودن قیمت فرآورده های دامی وعدم تضمین خریدمحصولات

19-   عدم تخصیص به موقع تسهیلات لازم در زمان مناسب

20-   عدم وجود آمار واطلاعات صحیح درزمینه جمعیت وفرآورده های دامی

 

 -2 عوامل خارجي (محيطي) :

الف- نقاط تهديد: :

1-       فرسودگی بافت روستایی بخصوص اماکن دامی سنتی که موجب افت راندمان تولید می گردد.

2-      عدم توسعه صنایع تبدیلی وفرآوری محصولات خام دام وطیورکه باعث گردیده تولیدات به شکل خام ازاستان خارج وارزش افزوده بسیاربالای آن نصیب استانهای توسعه یافته شود.

3-      کمبود تاسیسات انباری وسردخانه ای مختص فرآورده های دام وطیور

4-      کمبود امنیت سرمایه گذاری درزیربخش دام وطیور به علت عدم ثبات قیمتها

5-      باتوجه به رشد وتوسعه بافت شهری ، تعداد بیشتری ازواحدهای صنعتی دامپروری درمحدوده شهری قرارگرفته که درآینده ازنظرمسائل زیست محیطی وتولیدبامشکلاتی مواجه خواهندشد.

6-      کمبودنقدینگی وعدم تخصیص به موقع تسهیلات لازم درزمان مناسب باتوجه به محدودبودن فصل کاری درمنطقه به علت سردسیربودن آب وهوای استان

7-      عدم تامین اعتبارلازم ازاعتبارات ملی و بین المللی برای جلوگیری از انقراض نسل شتردوکوهانه

8-      نارسائی برنامه های آموزشی ، تحقیقاتی وترویجی درجهت پاسخگوئی به نیازواقعی زیربخش دام وطیور

9-      ضعف وکمبود منابع غذایی لازم

10-   نابسامانی بازارونارکارایی سیاستهای حمایتی از تولید

11-   عدم تعادل دام ومرتع به سبب مشکلات اجتماعی وفرهنگی

ب - نقاط فرصت:

1-       بکارگیری مدیران فنی درواحدهای تولیدی صنعتی باتوجه به وجود دانش فنی و نیروی انسانی متخصص قابل توجه درزیربخش دام وطیور

2-      گسترش شرکتهای خدماتی ومشاوره ای درکلیه زمینه های زیربخش دام وطیور

3-      استمرارواگذاری امورمربوط به تولیدکنندگان ، اتحادیه ، تعاونیهای تولید وخدمات به بخش خصوصی

4-      توسعه آموزش تکنیکهای نوین دامپروری ازترویج روشهای بهینه تغذیه دام وطیور

5-      ترویج فرهنگ بیمه بین تولیدکنندگان

6-      تغییرترکیب جمعیت دام ازشیوه دامداری سنتی به صنعتی ، افزایش دام سنگین وکاهش دام سبک

7-      اجرای برنامه های اصلاح نژادی

8-      بهره برداری جامع وبهینه از پتانسیل های موجود دراموردام وطیور به ویژه درزمینه گوشت مرغ وتخم مرغ

9-      امکان رشد وارتقاء توان تولیدی دامهای بومی با استفاده ازمنابع ژنی مناسب ومقاوم آنها درشرایط محیطی

10-   افزایش تولید متناسب وافزایش تقاضا باترویج وتغییرالگوی مصرف

11-   توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی کوچک وبزرگ

تجزيه و تحليل:

سندتوسعه استان وبرنامه پنجساله سندی است که باتوجه به قابلیت ها، محدودیت ها وتنگناهای توسعه استان اصلی ترین جهت گیریها درزمینه جمعیت ونیروی انسانی ، منابع طبیعی ، زیربناها، وفعالیتهای اقتصادی و اجتماعی وفرهنگی و هدف های کمی وکیفی بلندمدت ومیان مدت توسعه استان علی الخصوص دربخش کشاورزی را درچهارچوب راهبردهای کلان برنامه وسند ملی آمایش سرزمین وطرح های توسعه وعمران واسناد ملی توسعه بخش تبیین می نماید. چنین تعریفی از سند ملی توسعه استان به روشنی بیان کننده این دیدگاه ، نظری است که درتهیه و تنظیم برنامه پنجساله قابلیت ها و امکانات استان از یکسو و محدود به تنگناها و کاستی ها از سوی دیگر حاکم می باشد. بنابراین دریک جمع بندی از تعریف و مشخصه سندملی توسعه استان می توان مبانی نظری زیررا شناسائی نمود

الف ) تاکید برویژگی درونگری راهبردی بودن آن

ب ) همسوباجهت گیریهای سند ملی آمایش سرزمین ازنظرتوزیع جهت وفعالیت

ج ) هماهنگ با مضامین سندچشم اندازوسندبرنامه چهارم توسعه ازیکسو و منطبق با جهت گیریهای ملی وکلان بخشی کشورازسوی دیگر

تشريح مسير فعلي:

باتوجه به مراتب بالا ونیزدرنظرگرفتن اهداف برنامه درتشریح مسیربرنامه می توان گفت که تنگناها ومحدودیت های زیردرعدم اجرای به موقع برنامه موثربوده و باعث گردیده که درمسیربرنامه مسائل و مشکلاتی بوجودآید. که از جمله آنها می توان به ضعف زیرساخت های ارتباطی درون وبرون استانی ونیزکمبود نیروی متخصص و مشارکت ناکافی ، شرکتهای وابسته به دولت ، بخش خصوصی و سیستم بانکی برای سرمایه گذاری در زمینه فعالیت های اقتصادی وهمچنین نامتناسب بودن صنایع فرآوری ونگهداری و تبدیلی محصولات کشاورزی درمقایسه با قابلیت های تولیدی این بخش وعدم وجود صنایع پایه دراستان.

تحليل مسير فعلي:

بنابراین باتوجه به مسائل ذکرشده در تحلیل از وضعیت مسیر برنامه می توان نتیجه گرفت که تازمانی که مسائل ذکرشده وزیرساخت های اولیه مربوط به توسعه ایجادنشود برنامه درمسیرخود به درستی پیش نخواهدرفت وتوسعه سرمایه گذاری های کشاورزی متناسب ، ظرفیتها و قابلیت های استان محقق نخواهدشد.

مسير پيشنهادي و تحليل آن:

1-      با توجه به لزوم داشتن اطلاعات دقیق ازمنابع تولیدی برای برنامه ریزی های آینده ، لازم است اطلاعات تولیدی براساس آماروارقام قریب به واقعیت استخراج وپیش بینی های لازم برمبنای توانایی انجام امورات وتحقق برنامه صورت پذیرد.

2-      میزان ارقام پیشنهادی برای پیش بینی تولید بصورت کف درنظرگرفته شود، سقف نیز بر مبنای  پیش بینی کل کشورمنظورگردد.

3-      آماروارقام سال پایه ، بصورت میانگینی از سالهای قبل درنظرگرفته شود.

4-      باتوجه به عدم وجود اهرم کنترلی دربخش های تولیدی اموردام برای تولیدمحصول ، تعهدی برای میزان تولید پیش بینی شده وجودنخواهدداشت.

5-       عدم تامین به موقع ،عدم تخصیص صددرصداعتبارات وتسهیلات پیش بینی شده براساس طرحها و پرورژه ها ،تحقق اهداف ، سیاستها ، برنامه ریزیها را با مشکل مواجه می نماید.بنابراین لازم است اعتبارات وتسهیلات درزمان مناسب (با توجه به محدود بودن فصل کاری ) وصددرصدتخصیص یابد./

نتيجه گيري :         

یکی ازمهمترین ضعف های موجود در بخش پائین بودن درآمد حاصل از سرمایه گذاری دربخش در مقایسه با سایربخشها و مخصوصا" خدمات وصنعت است این امردرسطح کشورعمومیت داشته لذا بخش خصوصی تمایل چندانی به سرمایه گذاری در این بخش نداشته و ازطرفی عوامل متعدد در تولیدات دامی دخالت نموده و اجرای دستورالعمل های متنوع توسط ارگانهای مختلف عرصه فعالیت را روزبروز برتولیدکنندگان تنگ ترکرده وکنترل قیمت که اکثرا" با تورم موجود و افزایش قیمت  سایرمواد غذائی هماهنگی ندارد مزید برعلت گردیده و باعث عدم رغبت بخش خصوصی به سرمایه گذاری در این بخش گردیده است.

علیهذا منسجم نمودن ارگانهای فعال دراین بخش وتغییرساختار اداری ودادن اختیارات بیشتربه معاونت اموردام که بتواند بخش را به اهداف برنامه توسعه نزدیک ترنماید ، می تواند دربهبود وضع موجود نقش موثری داشته باشد.

پروژه هاي پيشنهادي :

باتوجه به اینکه پروژه های ملی و استانی با حجم عملیات بالا واعتبارات هنگفت ازجمله ساماندهی و اصلاح نژاد عملیات دام روستایی ، تجمیع دامداریهای روستایی ، ساماندهی گوشت مرغ وتخم مرغ ، هدفمند سازی یارانه تولید کنسانتره و... به استانها ابلاغ گردیده ، درصورتیکه پروژه های مذکور بصورت ادامه دار و طی برنامه پنجم توسعه با حمایت مشاورین قدر درسطح کشوراجرا گردد این مسئله باعث تضمین سطح افزایش تولیدات خواهد بود .

سایرپروژه های پیشنهادی:

نظارت برنحوه اجرای نقشه واحدهای دام وطیور- افزایش تولیدمحصولات علوفه ای وبهبود تغذیه دام- گسترش فعالیتهای ارزیابی تیپ اسب وشتروگوسفند- ساماندهی ، توسعه وبهبود مدیریت میادین عرضه دام – توسعه ساختمانهای سیلو در واحدهای شیری – رکوردگیری وثبت مشخصات زنبورعسل- شناسائی ، حفظ وتوسعه نژادهای اسب

+ نوشته شده در  دوشنبه 1388/04/01ساعت 13:38  توسط سید احد سعیدی اردبیلی  |